Thủ môn trong bóng đá 5 người bị giới hạn nhiều hơn thủ môn sân 11. Theo Luật Futsal, thủ môn chỉ được giữ bóng tối đa 4 giây trên phần sân nhà, không được chạm lại bóng sau khi vừa chuyền đi mà chưa có đối phương chạm, không được bắt bóng do đồng đội cố ý chuyền về, và khi phát bóng cũng chỉ có 4 giây. Bù lại, thủ môn futsal được phép lên tham gia tấn công như một cầu thủ thực thụ.
Ở sân 5 phong trào, người đứng gôn thường là người “bị ép”. Nhưng hiểu đúng luật, vị trí này có thể quyết định cả trận. Bài này của Cà Khịa TV gom hết những quy định quan trọng nhất dành cho thủ môn sân 5.
Bảng quy định cho thủ môn sân 5
| Tình huống | Quy định | Phạt nếu vi phạm |
|---|---|---|
| Giữ bóng trên phần sân nhà | Tối đa 4 giây, bằng tay hoặc chân | Đối phương đá phạt gián tiếp |
| Bóng do đồng đội cố ý về | Không được bắt bằng tay | Đối phương đá phạt gián tiếp |
| Chạm bóng lần hai sau khi chuyền | Không được, trừ khi bóng đã qua giữa sân hoặc đối phương chạm | Đối phương đá phạt gián tiếp |
| Phát bóng | Trong 4 giây, bằng tay | Đối phương đá phạt gián tiếp |
| Phát bóng trực tiếp vào lưới đối phương | Không tính bàn | Đối phương được phát bóng |
Các quy định trên dựa theo trang tổng quan về futsal. Với sân phong trào, các điều này thường được áp dụng lỏng hơn, nên nhớ kiểm tra thoả thuận trước trận.
Quy tắc 4 giây của thủ môn
Đồng hồ 4 giây bắt đầu khi thủ môn kiểm soát bóng trên phần sân nhà, bất kể bằng tay hay bằng chân. Đây là điểm khác lớn so với sân 11. Thủ môn sân 11 được đá bóng bằng chân thoải mái, còn thủ môn futsal thì không thể đứng rê bóng lâu ở nửa sân của mình.
Điều này làm đội đối phương thường áp sát rất sớm. Họ biết thủ môn chỉ có 4 giây, nên ép thẳng để buộc anh ta chuyền vội. Đây là lúc một thủ môn biết đọc tình huống sẽ tạo nên khác biệt: nhìn trước các đường chuyền trước khi nhận bóng.
Trên phần sân đối phương thì sao?
Khi đã vượt qua vạch giữa sân, thủ môn được chơi bóng như một cầu thủ bình thường và không bị giới hạn 4 giây. Chính điều này mở ra chiến thuật “thủ môn lên”.
Quy tắc về bóng
Hội chơi sân 5 hay cãi về chuyện chuyền về cho thủ môn. Trong luật futsal, thủ môn không được dùng tay chạm bóng do đồng đội cố ý đá về. Thêm vào đó, sau khi thủ môn đã chuyền đi, bóng không thể trả lại cho thủ môn ở phần sân nhà nếu chưa qua vạch giữa hoặc chưa có đối phương chạm vào.
Ý nghĩa của quy định này là ngăn đội đang dẫn trước chuyền qua lại với thủ môn để câu giờ. Với sân phong trào không có trọng tài, hội chơi nên thống nhất: có được về bóng hay không, về rồi có được bắt không. Đây là nơi bùng nổ nhiều màn cà khịa nhất.
Cách phát bóng của thủ môn
Sau khi bóng đi qua đường biên ngang do đối phương chạm cuối, thủ môn phát bóng bằng tay từ khu cấm địa. Trong futsal, phát bóng phải được ném hoặc lăn bằng tay, bóng trong cuộc khi rời tay và chuyển động. Thủ môn có quyền ném qua vạch giữa sân, theo các phiên bản luật hiện hành. Đây là cách tạo phản công rất nhanh, nhất là khi có tiền đạo đứng sẵn ở trước.
- Bóng phát bằng tay không được tính bàn trực tiếp vào lưới đối phương.
- Đối phương phải đứng ngoài khu cấm địa đến khi bóng vào cuộc.
- Phát bóng sai cách sẽ phải phát lại.
Với sân cỏ nhân tạo phong trào, phát bóng thường đơn giản hơn: đá hoặc ném tuỳ sân. Cầm chắc một quy định trước trận thì sau đó mới tính tới chiến thuật.
Chiến thuật thủ môn lên
Trong những phút cuối, đội thua bàn thường dùng “thủ môn bay”: một cầu thủ thay thủ môn hoặc chính thủ môn dâng lên, tạo thế 5 đánh 4. Đội phải chấp nhận rủi ro khung thành trống, nhưng có thể tạo ra nhiều cơ hội ghi bàn.
Trong luật, không có vấn đề gì nếu cầu thủ đóng vai thủ môn mặc áo khác màu theo quy định. Đội đang phòng ngự chỉ cần cướp được bóng là có thể sút thẳng vào khung trống từ xa. Với hội chơi sân phong trào thì chuyện thủ môn lên dứt điểm là cơ hội để cà khịa nhau cả tuần nếu bị thủng lưới từ giữa sân.
Kỹ năng mà thủ môn sân 5 cần có
- Phản xạ gần: cú sút từ 5 đến 8m rất thường xuyên, phản xạ nhanh quan trọng hơn bay người xa.
- Tư thế chữ V: khoá chân khi đối phương dứt điểm gần, chân làm việc nhiều hơn tay.
- Chơi chân: phải biết chuyền và đá bóng, vì không có nhiều thời gian.
- Phát bóng tay chính xác: tạo phản công chỉ với một đường ném.
- Chỉ huy: nói với đồng đội, vì thủ môn là người nhìn toàn bộ sân.
Găng tay và giày nên chọn sao?
Găng thủ môn sân 5 thường mỏng hơn găng sân 11, để giữ cảm giác bóng. Giày đế bằng hoặc đế TF phù hợp với mặt sân. Nhiều bạn thích mặc thêm đồ đệm hông để tránh trầy xước trên cỏ nhân tạo. Những món này không bắt buộc, nhưng có ích nếu đá thường xuyên.
Những tình huống hay cãi nhau
- Thủ môn đá phạt: được phép, kể cả ghi bàn từ quả phạt trực tiếp.
- Thủ môn nhận thẻ đỏ: đội phải đưa người khác vào thay, và đội chơi thiếu người 2 phút.
- Thủ môn rời khu cấm địa dùng tay: bị thổi phạt như cầu thủ thường.
- Đá phạt 10m: thủ môn được phép đứng cách bóng ít nhất 5m.
Lỗi thường gặp của thủ môn phong trào
Lỗi hay gặp nhất là đứng quá sâu trong khung thành, khiến góc sút rộng ra. Trên cầu môn 3m, chỉ cần tiến lên một bước là đã thu hẹp đáng kể góc đối phương. Lỗi thứ hai là quên hô hiệu lệnh, trong khi thủ môn là người nhìn rõ sân nhất. Lỗi thứ ba là phát bóng vội vào giữa sân, nơi đối phương áp sát. Nhìn lên trước khi nhận bóng sẽ giải quyết phần lớn những sai lầm này, và giúp thủ môn đỡ bị hội bạn cà khịa sau trận.
Tập luyện thế nào để giỏi lên nhanh?
Nhờ một người bạn sút liên tục từ cự ly 6 đến 8m vào hai góc, thủ môn sẽ quen với phản xạ ngắn. Thêm bài tập phát bóng bằng tay vào các ô đánh dấu sẵn để luyện độ chính xác. Sau khi xong mỗi trận, hãy nhớ lại những tình huống thủng lưới để biết mình đứng sai ở đâu. Thủ môn sân 5 cải thiện rất nhanh nếu luyện đều, và một người gác đền ổn định có thể giúp cả đội thắng nhiều trận hơn.
Lỗi thủ môn sân 5 hay mắc nhất
Lỗi hay gặp nhất là cầm bóng quá 4 giây ở phần sân nhà và bắt lại đường chuyền về từ đồng đội. Hai lỗi này đều trao cho đối phương một quả phạt gián tiếp ngay gần khung thành, rất dễ thủng lưới ở sân nhỏ. Hội cà khịa nên tập thói quen đếm nhịp trong đầu và luôn có một đồng đội đứng sẵn để nhận bóng.
Câu hỏi thường gặp
Thủ môn futsal được giữ bóng bao lâu?
Tối đa 4 giây trên phần sân nhà.
Thủ môn sân 5 có được bắt bóng đồng đội chuyền về không?
Theo luật futsal, không được bắt bằng tay nếu đồng đội cố ý chuyền về.
Thủ môn có được qua giữa sân không?
Có, và lúc đó được chơi như cầu thủ thường.
Thủ môn có được ghi bàn từ phát bóng không?
Không. Phát bóng bằng tay trực tiếp vào lưới đối phương không được tính.
Thủ môn thay người có cần dừng trận không?
Thay thủ môn thường cần thông báo cho trọng tài và thực hiện lúc bóng ngoài cuộc.
Kết luận
Thủ môn sân 5 có nhiều giới hạn hơn sân 11, nhưng cũng có nhiều cơ hội hơn. Nhớ 4 giây, không bắt bóng về và phát bóng cho đúng là đủ cho 90% tình huống.
Muốn học cách bắt bóng từ người giỏi, hội có thể xem các trận trên trực tiếp bóng đá của Cà Khịa TV và tra lịch bóng đá hôm nay.
Ảnh đại diện: Ảnh nền: Andranik Ghazaryan / Wikimedia, CC BY-SA 4.0
