Futsal là bóng đá 5 người trong nhà do FIFA quản lý, có bộ luật riêng gồm 17 điều. So với sân 11, futsal không có việt vị, tính giờ thực, cho thay người không giới hạn, đá biên bằng chân, có quy tắc 4 giây và luật lỗi tích luỹ. Việt Nam từng hai lần dự World Cup futsal ở các năm 2016 và 2021, và đang là một trong những đội mạnh nhất Đông Nam Á.
Với nhiều bạn chỉ quen sân 11 hay sân 7, futsal là một môn khá khác, tốc độ cao và rất nhiều tình huống tính bằng giây. Cà Khịa TV lập bảng tóm tắt, sau đó giải thích những điều luật gây nhầm lẫn nhất.
Tóm tắt 17 điều luật futsal
| Điều | Nội dung | Điểm chính |
|---|---|---|
| 1 | Sân thi đấu | 25 đến 42m x 16 đến 25m |
| 2 | Bóng | Chu vi 62 đến 64cm, 400 đến 440g |
| 3 | Cầu thủ | 5 người, tối thiểu 3, thay không giới hạn |
| 4 | Trang phục | Giày đế bằng, bọc ống đồng bắt buộc |
| 5 | Trọng tài | Trọng tài chính và trọng tài thứ hai |
| 6 | Các trọng tài khác | Trọng tài thứ ba, người bấm giờ |
| 7 | Thời gian | 2 hiệp 20 phút giờ thực |
| 8 | Bắt đầu trận | Giao bóng, thả bóng |
| 9 | Bóng trong và ngoài cuộc | Chạm trần thì đá biên |
| 10 | Xác định kết quả | Hiệp phụ, luân lưu |
| 11 | Việt vị | Không có |
| 12 | Lỗi và hành vi | Tích luỹ lỗi, thẻ |
| 13 | Đá phạt | Có quy tắc 4 giây |
| 14 | Phạt đền | 6m |
| 15 | Đá biên | Bằng chân trong 4 giây |
| 16 | Phát bóng | Thủ môn ném bằng tay |
| 17 | Phạt góc | 4 giây |
Các điều trên tóm tắt từ trang tổng quan về futsal. Cấu trúc 17 điều gần giống Luật sân 11, chỉ khác ở nội dung cụ thể.
Những điểm khác lớn với sân 11
| Yếu tố | Futsal | Sân 11 |
|---|---|---|
| Số người | 5 | 11 |
| Thời gian | 2 hiệp 20 phút giờ thực | 2 hiệp 45 phút chạy liên tục |
| Việt vị | Không | Có |
| Thay người | Không giới hạn | Giới hạn |
| Bóng ra biên | Đá biên | Ném biên |
| Thẻ đỏ | Thiếu người 2 phút | Thiếu người đến hết trận |
| Hội ý | 1 phút mỗi hiệp | Không có |
| Phạt đền | 6m, 10m | 11m |
Tính giờ thực nghĩa là gì?
Người bấm giờ dừng đồng hồ mỗi khi bóng ngoài cuộc, khi có chấn thương, khi có bàn thắng hoặc khi xin hội ý. Vì thế đội dẫn bàn không thể câu giờ, và các đội thường có một bảng điện tử lớn hiện số giây còn lại. Trận có thể kết thúc ở giây cuối cùng nhờ một quả phạt, và một pha sút khi còi hết giờ vẫn được tính nếu bóng đã rời chân.
Mỗi đội được xin 1 lần hội ý mỗi hiệp, kéo dài 1 phút. Huấn luyện viên thường dùng để đổi chiến thuật, chẳng hạn chuyển sang “thủ môn bay” ở cuối trận.
Luật về lỗi trong futsal
Lỗi tích luỹ
Mỗi đội được 5 lỗi tích luỹ mỗi hiệp. Từ lỗi thứ 6, đối phương được đá phạt từ chấm 10m không có hàng rào. Nếu lỗi xảy ra gần hơn 10m, đội được chọn đá tại chỗ hoặc tại chấm 10m. Do đó, những phút cuối hiệp, đội đã có 5 lỗi phải chơi rất cẩn thận.
Xoạc bóng
Futsal không cấm hoàn toàn xoạc bóng, nhưng xoạc gần đối phương dễ bị thổi lỗi vì nguy hiểm. Với mặt sàn cứng, cầu thủ rất ít khi xoạc như ở sân cỏ.
Thẻ đỏ
Khi có thẻ đỏ, đội phải đá thiếu người trong 2 phút. Hết 2 phút, hoặc nếu đối phương ghi bàn trước đó, đội được thêm người. Nếu 5 đánh 3, nghĩa là có hai thẻ đỏ, thì quy định được tính riêng để đảm bảo công bằng.
Đá biên và phát bóng
Khi bóng ra ngoài, thay vì ném biên như sân 11, cầu thủ đá biên bằng chân, bóng đặt trên đường biên và phải đá trong 4 giây. Đối phương đứng cách 5m. Bóng chạm trần nhà thi đấu cũng được tính là ra ngoài, và đội đối phương hưởng đá biên.
Thủ môn phát bóng bằng tay trong 4 giây sau khi kiểm soát bóng. Một quả phát bóng dài chính xác có thể đưa cả đội phản công ngay lập tức. Chính những chi tiết nhỏ này tạo nên tốc độ đặc trưng của môn thể thao này.
Trọng tài futsal có gì khác?
Futsal có 2 trọng tài trên sân, mỗi người một bên đường biên. Ngoài ra còn có trọng tài thứ ba hỗ trợ theo dõi lỗi tích luỹ, ngồi ở bàn trọng tài cùng người bấm giờ. FIFA cũng đã đưa hình thức hỗ trợ video vào World Cup futsal gần đây.
Tuyển Việt Nam và futsal
Futsal Việt Nam từng tạo tiếng vang khi lọt vào vòng 1/8 World Cup futsal năm 2016 tại Colombia và tiếp tục giành quyền dự World Cup năm 2021 tại Lithuania. Đây là những dấu mốc lớn với một môn còn khá trẻ ở Việt Nam. Bóng đá nữ cũng đã phát triển futsal, và đội tuyển nữ thường góp mặt ở các giải khu vực.
Điều thú vị là nhiều tuyển thủ sân 11 hàng đầu thế giới trưởng thành từ futsal, tiêu biểu là các cầu thủ Brazil và Tây Ban Nha với kỹ thuật chân rất tốt. Với bóng đá cơ sở, futsal là công cụ hay để luyện kiểm soát bóng trong không gian hẹp.
Hiệp phụ và luân lưu trong futsal
Ở những trận loại trực tiếp, nếu hoà sau hai hiệp chính, hai đội đá thêm 2 hiệp phụ, mỗi hiệp 5 phút giờ thực. Nếu vẫn hoà thì sút luân lưu từ chấm 6m, mỗi đội 5 lượt. Các lỗi tích luỹ của hiệp hai vẫn được giữ qua hiệp phụ, nên đội đã có nhiều lỗi sẽ rất khó chơi.
Những chiến thuật đặc trưng do luật tạo ra
Thay tuyến
Vì thay người không giới hạn, các đội mạnh chia làm hai hoặc ba nhóm, thay cả nhóm sau vài phút. Cách này giữ được tốc độ cao suốt trận.
Thủ môn bay
Khi đội đang thua ở cuối trận, một cầu thủ thay thủ môn lên chơi, tạo thế 5 đánh 4. Đối phương chỉ cần cướp được bóng là sút thẳng vào khung trống. Bởi vậy những phút cuối futsal luôn là thời điểm đáng xem nhất.
Kiểm soát 4 giây
Ở phần sân của mình, đội bóng không được chuyền về cho thủ môn nhiều lần. Điều này ép các đội phải luôn có người tiến lên và không thể chơi kiểu giữ bóng như sân lớn.
Vì sao futsal lại tốt cho cầu thủ trẻ?
Sân hẹp khiến cầu thủ có nhiều lần chạm bóng hơn, ra quyết định nhanh hơn. Bóng ít nảy giúp các em luyện kỹ thuật bằng lòng bàn chân và đế giày. Nhiều cầu thủ Brazil nói rằng họ học bóng đá từ sân nhỏ trước khi ra sân lớn. Với hệ thống bóng đá trẻ Việt Nam, đây là một công cụ rất đáng để đầu tư.
Luật futsal ở các giải Việt Nam
Giải Futsal Vô địch quốc gia, các giải trẻ và giải sinh viên ở Việt Nam đều dựa trên Luật Futsal của FIFA. Một số giải phong trào có thể điều chỉnh thời gian hoặc đá giờ chạy liên tục để tiết kiệm chi phí thuê sân. Dù vậy, những nguyên tắc cốt lõi như lỗi tích luỹ, 4 giây và không việt vị thường được giữ nguyên, nên người chơi hoàn toàn có thể chuyển giữa các giải mà không phải học lại từ đầu.
Bóng futsal khác bóng thường ở đâu?
Bóng futsal size 4, nhỏ hơn bóng sân cỏ, ít nảy hơn nhờ lớp ruột được làm giảm độ nảy. Nhờ đó, bóng dính chân, dễ kiểm soát trên mặt sân cứng và cầu thủ phải chuyền nhanh, ít đá bổng. Giày futsal cũng khác: đế bằng, không có đinh để bám sàn gỗ hoặc sàn tổng hợp. Hội cà khịa đi đá sân trong nhà nhớ dùng đúng loại giày, vì giày đinh cỏ nhân tạo không được phép vào sân và rất dễ gây chấn thương cho cả mình lẫn người khác.
Câu hỏi thường gặp
Futsal có bao nhiêu điều luật?
Futsal có 17 điều luật.
Futsal đá bao nhiêu phút?
Hai hiệp 20 phút tính giờ thực.
Futsal có việt vị không?
Không có.
Bóng futsal khác gì bóng sân 11?
Nhỏ hơn và ít nảy hơn, chu vi 62 đến 64cm.
Một đội futsal có bao nhiêu thẻ đỏ thì thua?
Khi còn dưới 3 cầu thủ trên sân, trận đấu không thể tiếp tục.
Kết luận
Luật futsal không khó, nhưng khác sân 11 ở nhiều chi tiết tạo nên tốc độ riêng. Nắm được 4 giây, lỗi tích luỹ và giờ thực, hội cà khịa sẽ thấy môn này cực kỳ hấp dẫn.
Giữa những trận thi đấu trong nhà, đừng quên xem lịch bóng đá hôm nay và kết quả bóng đá hôm qua trên Cà Khịa TV.
Ảnh đại diện: Ảnh nền: bil_kleb / Flickr, CC BY-SA
